Bài tập cho bệnh nhân sau phẫu thuật thoát vị năm 2024
Khi được thực hiện đúng cách, các bài tập thể dục sẽ giúp cải thiện sức mạnh và chức năng của lưng sau khi phẫu thuật thoát vị đĩa đệm. Show
Sau khi phẫu thuật điều trị thoát vị đĩa đệm lưng, người bệnh cần dành một khoảng thời gian cho việc phục hồi bằng cách tuân thủ chế độ nghỉ ngơi, thực hiện các bài tập thể dục... Điều này giúp khôi phục trạng thái bình thường của đĩa đệm, giải nén cho dây thần kinh, tủy sống..., tăng cường sức khỏe cột sống sau thời gian dài bị tổn thương, giảm đau, ngăn ngừa nguy cơ nhiễm trùng, hạn chế tái phát hoặc biến chứng sau phẫu thuật, giúp người bệnh nhanh chóng trở lại trạng thái sinh hoạt bình thường. BS.CKI Đỗ Thị Hồng Ánh, Khoa Phục hồi chức năng - Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Hệ thống BVĐK Tâm Anh cho biết, khoảng 2-3 tuần sau khi phẫu thuật, các mô mềm đã lành, người bệnh có thể bắt đầu thực hiện các bài thể dục theo sự hướng dẫn của bác sĩ. Để các bài tập phát huy hiệu quả như mong đợi, người bệnh cần tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn của bác sĩ, kỹ thuật viên điều trị, đeo nẹp ở vị trí mổ, trao đổi với bác sĩ về thời gian, cường độ tập theo từng giai đoạn... Một số bài tập phục hồi sau phẫu thuật thoát vị đĩa đệm phổ biến nhất gồm: Tư thế cái bàn cân bằng có khả năng tác động đến các cơ cốt lõi và giúp cải thiện khả năng giữ thăng bằng. Để thực hiện bài tập này, người bệnh quỳ gối và chống thẳng hai tay xuống sàn. Giữ thẳng cột sống, hai tay đặt ngay dưới vai và đầu gối thẳng hàng với hông. Sau đó duỗi thẳng tay phải về phía trước, giữ cho cánh tay thẳng hàng với vai. Đồng thời, duỗi thẳng chân trái ra phía sau, nâng chân cao ngang hông. Giữ tư thế này trong một vài nhịp thở sâu, sau đó nhẹ nhàng hạ cánh tay và chân xuống vị trí bắt đầu. Lặp lại bài tập này với tay trái và chân phải. Thực hiện 10 – 15 lần cho mỗi bên. Những bài tập tác động trực tiếp lên lưng, giúp tăng cường sức mạnh khối cơ vùng này. Ảnh: Freepik Tư thế rắn hổ mang có nhiều mức độ từ đơn giản đến nâng cao, tác động trực tiếp vào các cơ lưng, rất thích hợp cho những người vừa phẫu thuật thoát vị đĩa đệm ở lưng. Bài tập này được bắt đầu ở tư thế nằm sấp, hai tay đặt dưới vai. Sau đó đẩy thẳng tay để nâng phần thân trên lên, trong khi vẫn giữ hông sát sàn. Giữ tư thế này trong 5 giây, sau đó từ từ nằm sấp xuống sàn. Lặp lại động tác này 10 lần. Tư thế châu chấu kéo giãn gân kheo và giúp vùng lưng dẻo dai hơn. Bài tập này có thể được thêm vào khi người bệnh có chuyển biến tích cực trong quá trình hồi phục. Đầu tiên, hãy nằm sấp, úp mặt xuống sàn và chắp hai tay ra sau, ôm lấy lưng. Tiếp theo, chỉ để bụng chạm sàn, nâng thân trên và thân dưới lên. Đồng thời, chụm hai bả vai lại, mười ngón tay đan chặt vào nhau và kéo ra sau. Giữ tư thế này trong 5 giây, sau đó từ từ hạ phần thân người trở lại mặt sàn, thả lỏng hai tay. Lặp lại động tác này 10 lần. Ngồi lâu sau phẫu thuật có thể làm chậm quá trình phục hồi. Ảnh: Freepik Bác sĩ Hồng Ánh khuyến cáo, trong khoảng 4 tuần đầu sau phẫu thuật, người bệnh nên tránh các hoạt động có thể gia tăng áp lực lên lưng như lái xe, ngồi lâu, uốn cong lưng, nâng tạ hoặc các vật nặng từ 2,5kg trở lên... Cũng như bất kỳ hình thức phẫu thuật nào khác, điều trị thoát vị đĩa đệm lưng cũng tồn tại một số nguy cơ biến chứng như rách màng cứng, tổn thương rễ thần kinh, són ruột hoặc bàng quang, viêm phổi do tụ dịch, huyết khối tĩnh mạch sâu, chảy máu nhiều, nhiễm trùng, đau dai dẳng sau phẫu thuật... Những tình trạng này có thể xảy ra ngay sau phẫu thuật hoặc nhiều năm sau đó, nhưng thường gặp nhất là trong 3 tháng đầu. Do đó, người bệnh cần tuân thủ lịch tái khám hoặc gặp bác sĩ ngay khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như sốt cao, ớn lạnh, chảy máu, sưng tấy, chảy dịch, tê yếu ở chân, đau bắp chân hoặc ngực... Thực hiện các bài tập phục hồi chức năng sau mổ cột sống sẽ giúp người bệnh lấy lại khả năng vận động toàn diện và ngăn ngừa các vấn đề cột sống trong tương lai. Nếu đã phẫu thuật cột sống, người bệnh nên tham khảo bài hướng dẫn từng bước các bài tập phục hồi chức năng bên dưới và có kế hoạch chăm sóc sức khỏe phù hợp. Mục tiêu của bài tập phục hồi chức năng sau phẫu thuật cột sốngPhẫu thuật cột sống hoặc phẫu thuật điều trị thoát vị đĩa đệm được thực hiện để giảm đau và cải thiện chức năng vận động. Trong phẫu thuật này, bác sĩ có thể loại bỏ phần đĩa đệm bị hư hỏng, hợp nhất cột sống hoặc thay thế đĩa đệm nhân tạo. Sau phẫu thuật, bác sĩ sẽ đề nghị kế hoạch phục hồi chức năng, vật lý trị liệu và hướng dẫn các bài tập phù hợp cho từng người bệnh. Các bài tập phục hồi chức năng sau phẫu thuật cột sống được hướng dẫn bởi nhà vật lý trị liệu nhằm tăng cường sức mạnh cho lưng, điều hòa các mô và phục hồi chức năng cột sống. Các mục tiêu ngắn hạn và dài hạn của các bài tập này bao gồm:
Các bài tập phục hồi chức năng sau mổ cột sống giúp rèn luyện tính linh hoạt và sức mạnh cho toàn bộ các hoạt động của cơ thể, khớp, cơ. Thường xuyên tập luyện sẽ giúp cơ thể phối hợp tốt hơn, từ đó ổn định các chuyển động của cơ thể. 7 bài tập phục hồi chức năng sau mổ cột sống an toàn, hiệu quả nhấtCác bài tập phục hồi chức năng sau mổ cột sống được thực hiện hoặc hướng dẫn bởi nhà vật lý trị liệu hoặc người có chuyên môn. Chuyên gia vật lý trị liệu có thể trao đổi với người bệnh để xác định tình trạng cụ thể, khả năng chịu đựng, từ đó xây dựng chương trình tập thể dục phù hợp, nhằm ngừa ngừa các vấn đề cột sống trong tương lai. Dưới đây là các bài tập phục hồi chức năng sau mổ cột sống phổ biến và đơn giản nhất, người bệnh có thể tham khảo. 1. Bài tập thể dục đi bộĐi bộ là một trong những bài tập tốt nhất người bệnh có thể thực hiện sau khi phẫu thuật cột sống hoặc loại bỏ đĩa đệm. Đi bộ có thể giúp cải thiện lưu lượng máu đi khắp cơ thể, mang oxy và dinh dưỡng đến các cơ, mô của cột sống, giúp cột sống lành lại nhanh chóng hơn. Các hoạt động khi đi bộ cũng giúp cải thiện sức khỏe tim mạch, giữ cho tim và phổi hoạt động ổn định sau phẫu thuật cột sống. Bên cạnh đó, đi bộ là bài tập tốt nhất để để giữ thẳng lưng, giúp cột sống ở vị trí tốt nhất một cách tự nhiên mà không cần gắng sức. Đi bộ với cường độ phù hợp có thể giúp bảo vệ các đĩa đệm khỏi các chấn thương trong tương lai. Bài tập thể dục đi bộ sau phẫu thuật cột sống cần nhận được sự hướng dẫn và theo dõi của nhà vật lý trị liệu. Việc đi bộ không đúng hoặc quá sức cũng có thể dẫn đến nhiều rủi ro không mong muốn. 2. Động tác nâng người khi nằm sấpMột trong những bài tập phục hồi chức năng sau mổ cột sống đơn giản nhất là bài tập nâng người khi nằm sấp. Đây là một động tác hiệu quả nhất để bảo vệ lưng và tránh gây tổn thương đến các đĩa đệm sau phẫu thuật. Tư thế này sẽ giữ các đĩa đệm đanh trong quá trình phục hồi ở vị trí thích hợp nhất. Bên cạnh đó, bài tập này cũng cải thiện khả năng uốn cong và mở rộng thắt lưng. Cách thực hiện tư thế như sau:
Hỏi ý kiến của bác sĩ trước khi thực hiện bài tập này để đảm bảo an toàn sau khi phẫu thuật cột sống. Trong quá trình tập luyện, nếu cảm thấy đau đớn hoặc khó chịu, hãy thông báo cho nhà trị liệu ngay lập tức. 3. Bài tập nằm sấp nâng thẳng chânMột trong những bài tập phục hồi chức năng sau mổ thoát vị đĩa đệm tốt nhất là bài tập nâng chân khi nằm sấp. Các động tác này có thể cải thiện sức mạnh và sự ổn định của lưng dưới, tăng cường cơ bắp và phục hồi sức khỏe cột sống. Cách thực hiện bài tập như sau:
Người bệnh có thể thực hiện động tác này một hoặc hai lần mỗi ngày. Tuy nhiên cần tuân thủ theo hướng dẫn của nhà vật lý trị liệu để đảm bảo an toàn khi tập luyện. 4. Bài tập nâng chân giảm đau thần kinh tọaMột số người bệnh có thể bị đau thần kinh tọa liên quan đến thoát vị đĩa đệm trước khi phẫu thuật. Nếu các triệu chứng không được cải thiện hoặc nếu người bệnh cảm thấy chân (hoặc hông) căng cứng khi duỗi chân hết sức sau phẫu thuật, hãy trao đổi với bác sĩ về các bài tập phục hồi dây thần kinh tọa. Sau phẫu thuật cột sống, nhà trị liệu có thể đề nghị các bài tập tăng cường để giải phóng các rễ thần kinh bị chèn ép, từ đó phục hồi các chuyển động bình thường. Bài tập phục hồi chức năng thần kinh tọa sau phẫu thuật cột sống bao gồm:
Bài tập phục hồi chức năng sau mổ cột sống này có thể thực hiện nhiều lần mỗi ngày để cải thiện sức khỏe dây thần kinh tọa. Tuy nhiên cần thực hiện động tác theo chỉ định của nhà trị liệu để tránh gây tổn thương cột sống. 5. Tư thế cuộn ngườiSau phẫu thuật cột sống, nhà trị liệu có thể đề nghị các bài tập gập lưng nhẹ nhàng để kéo căng cơ lưng dưới một cách an toàn, không gây đau đớn. Tư thế cuộn người cũng có thể kéo căng các cơ từ vị trí phẫu thuật, từ đó ngăn ngừa hình thành sẹo. Tư thế cuộn người khi nằm ngửa là một trong những tư thế đơn giản và an toàn nhất mà người bệnh có thể thực hiện sau khi mổ cột sống. Bài tập này được thực hiện như sau:
Nếu cảm thấy đau đớn, khó chịu hoặc căng thẳng ở thắt lưng sau khi thực hiện bài tập, người bệnh cần ngừng tập luyện và hỏi ý kiến của nhà trị liệu. 6. Bài tập nghiêng xương chậu sauSau khi phẫu thuật cột sống thắt lưng, nhà vật lý trị liệu có thể chỉ định các bài tập phục hồi để giúp cải thiện sức mạnh vùng bụng và lưng. Bài tập nghiêng vùng chậu sau có thể cải thiện cách co cơ bụng và cơ cốt lõi, từ đó ổn định cũng như hỗ trợ cột sống tốt nhất. Bài tập nghiêng vùng chậu sau được thực hiện như sau:
Bài tập phục hồi chức năng sau mổ cột sống này rất khó thực hiện đúng cách. Do đó, hãy trao đổi với nhà trị liệu trước khi bắt đầu để tránh các lỗi phổ biến, có thể gây đau hoặc khiến bài tập kém hiệu quả. 7. Các bài tập aerobicCác bài tập aerobic có thể chữa lành các cơ ở cột sống, phục hồi đĩa đệm bị tổn thương và giúp đưa các đĩa đệm về vị trí bình thường. Bên cạnh đó, các bài tập này cũng góp phần tăng cường sức khỏe tim mạch và ổn định chức năng phổi. Các động tác aerobic là các chuyển động đồng bộ trong cơ thể, có tác dụng làm tăng nhịp tim, cải thiện lưu thông, tăng lượng oxy trong tế bào và góp phần sản xuất năng lượng trong các mô. Thông qua các bài tập này có thể giúp cải thiện cơn đau cột sống, ngăn ngừa cứng khớp và giúp người bệnh vận động linh hoạt hơn. Các bài tập aerobic phù hợp cho người mổ cột sống bao gồm:
Các bài tập phục hồi chức năng sau mổ cột sống sẽ giúp người bệnh dần dần lấy lại sức mạnh và sự ổn định, từ đó phục hồi các hoạt động bình thường. Chuyên gia vật lý trị liệu sẽ giúp người bệnh xây dựng chương trình phù hợp, an toàn và hiệu quả nhất. Lưu ý khi phục hồi chức năng sau mổ thoát vị đĩa đệmPhục hồi chức năng sau phẫu thuật cột sống là một phần quan trọng trong việc giúp người bệnh đạt được hiệu quả điều trị tốt nhất. Về cơ bản, việc tập luyện phù hợp có thể giúp người bệnh quay trở lại cuộc sống bình thường và ngăn ngừa nguy cơ tái phát các tổn thương. Để các bài tập đạt hiệu quả tốt nhất, người bệnh cần lưu ý một số vấn đề, chẳng hạn như: 1. Kiểm soát cơn đau sau phẫu thuật cột sốngSau khi phẫu thuật cột sống, người bệnh cần có kế hoạch kiểm soát cơn đau phù hợp. Điều này rất cần thiết để giúp người bệnh lấy lại sức và bắt đầu thực hiện các bài tập phục hồi chức năng sau mổ cột sống. Mặc dù các mức độ đau đớn là khác nhau ở mỗi người, tuy nhiên có một số phương pháp giảm đau hiệu quả, chẳng hạn như:
Có nhiều kỹ thuật giảm đau hiệu quả, nhanh chóng và có thể thực hiện ngay tại nhà, chẳng hạn như chườm lạnh. Tuy nhiên, người bệnh cần trao đổi với bác sĩ để được hướng dẫn cụ thể và đạt hiệu quả cải thiện tốt nhất. 2. Điều chỉnh tư thếSau khi phẫu thuật cột sống, người bệnh cần cố gắng duy trì tư thế thích hợp khi ngồi và đứng. Điều này giúp đảm bảo cột sống thắt lưng ở đúng vị trí và tránh gây áp lực lên đĩa đệm đang phục hồi. Chuyên gia vật lý trị liệu có thể hướng dẫn người bệnh cách ngồi hoặc tư thế đúng thích hợp để duy trì cột sống ở vị trí thích hợp nhất. Ngoài ra, các tư thế khi nằm hoặc nghiêng người đúng cách cũng có thể giúp ổn định và bảo vệ cột sống. Đạt được và duy trì tư thế thích hợp là một trong những điều quan trọng nhất có thể giúp bảo vệ cột sống cũng như ngăn ngừa các cơn đau trong tương lai. 3. Kiểm soát lo lắngKiểm soát sự lo lắng và nỗi sợ hãi tái chấn thương cột sống cũng là một điều rất quan trọng khi thực hiện bài tập phục hồi chức năng sau mổ cột sống. Việc lo lắng có thể gây kích ứng hệ thống thần kinh trung ương, từ đó có thể dẫn đến đau đớn kéo dài và tăng nguy cơ chấn thương thêm. Việc thực hiện các bài tập thể chất phù hợp có thể góp phần tăng cường chức năng cơ bắp, cải thiện các tổn thương thần kinh và phục hồi cột sống khỏe mạnh. 4. Xây dựng lối sống và chế độ ăn uống khoa họcSau phẫu thuật cột sống, người bệnh cần xây dựng lối sống khoa học và chế độ ăn uống lành mạnh để giúp cột sống nhanh lành. Một chế độ ăn uống cân bằng bao gồm đầy đủ chất đạm để xây dựng các khối cơ và chữa lành mô mềm. Ngoài ra, trái cây và rau quả tươi cũng cần thiết, nhằm cung cấp các vitamin và nguyên tố vi lượng cần thiết để chữa lành cột sống. Nếu cần thiết, bác sĩ có thể đề nghị các sản phẩm bổ sung vitamin và khoáng chất. Ngoài ra, các bác sĩ cũng đề nghị người bệnh ngừng hút thuốc lá và tránh tiếp xúc với khói thuốc lá. Thuốc lá có thể làm mất cấu trúc của các chất dinh dưỡng, đặc biệt là oxy trong các nguồn cung cấp máu. Điều này khiến cột sống không nhận được các dưỡng chất cần thiết, từ đó cản trở quá trình tự phục hồi sau phẫu thuật. Ngừng hút thuốc lá sẽ giúp cải thiện lượng oxy đến khu vực bị tổn thương, từ đó giúp phục hồi chức năng hiệu quả. 5. Ngủ đủ giấcNgủ đủ giấc là một trong những điều cần thiết sau khi phẫu thuật cột sống. Thiếu ngủ sẽ dẫn đến sự mệt mỏi về thể chất và khiến các bài tập phục hồi chức năng sau mổ cột sống kém hiệu quả hoặc tăng nguy cơ chấn thương. Người bệnh được khuyến cáo tránh các chất kích thích, chẳng hạn như caffeine, trước khi đi ngủ. Ngoài ra, cần tránh hút thuốc để ổn định hệ thần kinh và giúp người bệnh ngủ sâu, ngủ ngon hơn. Thực hiện các bài tập phục hồi chức năng sau mổ cột sống đúng cách có thể giúp cải thiện sức khỏe cột sống và giúp người bệnh lấy lại sự linh hoạt vốn có. Việc thực hiện các bài tập cần nhận được sự hướng dẫn của nhà vật lý trị liệu để tránh các tổn thương phát sinh. Ngoài ra, người bệnh cần tái khám định kỳ hoặc thông báo cho bác sĩ ngay khi nhận thấy các cơn đau, khó chịu sau phẫu thuật cột sống. Tham khảo thêm: Bật mí cách massage lưng cho người thoát vị đĩa đệm hiệu quả Thoát vị đĩa đệm có hít đất được không? Chuyên gia tư vấn Thoát Vị Đĩa Đệm Cổ C4 C5: Triệu Chứng Và Cách Chữa Trị 7 Món ăn chữa thoát vị đĩa đệm dễ nấu, tốt cho người bệnh Câu hỏi liên quan Thoát Vị Đĩa Đệm Có Nên Gập Bụng Thoát vị đĩa đệm có nên gập bụng? là câu hỏi được nhiều người bệnh quan tâm. Các triệu chứng do thoát vị đĩa đệm gây ra có xu hướng tiến triển nặng nề hơn nếu tập luyện không đúng ... Xem chi tiết Thoát Vị Đĩa Đệm Có Chơi Golf Được Không Thoát vị đĩa đệm có chơi golf được không? Nên chơi như thế nào và cần thận trọng điều gì để tránh gây tổn thương đĩa đệm? Bài viết bên dưới sẽ cung cấp các thông tin cần thiết và ... Xem chi tiết Thoát Vị Đĩa Đệm Có Ảnh Hưởng Đến Sinh Sản Bệnh thoát vị đĩa đệm có ảnh hưởng đến sinh sản không là vấn đề được nhiều cặp vợ chồng quan tâm. Bởi đây là một bệnh xương khớp nghiêm trọng, gây đau nhức và làm phát sinh nhiều biến ... Xem chi tiết Thoát Vị Đĩa Đệm Có Nên Đạp Xe Đạp xe là một môn thể thao lành mạnh, mang đến nhiều lợi ích cho sức khỏe tổng thể và hệ xương khớp. Tuy nhiên người bị thoát vị đĩa đệm có nên đạp xe không? Để giúp bạn hiểu ... Xem chi tiết Thoát Vị Đĩa Đệm Được Chơi Thể Thao Không Thoát vị đĩa đệm có chơi thể thao được không? Nên chơi môn thể thao nào, tránh môn nào và chơi với cường độ ra sao? Bài viết bên dưới sẽ giúp người bệnh có câu trả lời chính xác ... |